Ön Amortisörü ve Emniyet Kollarının Kontrolü

Kısa cevap: Ön amortisörü ve emniyet kollarını kontrol etmek için aracı düz zemine park edip el frenini çekin, tekerlek başına bastırıp bırakarak zıplama testi yapın, ardından tekerleği kaldırıp kolları elinizle sağa sola zorlayın. Amortisörde yağ sızıntısı, gövdede ıslaklık, kollarda çatlak burç veya boşluk varsa parça ömrünü tamamlamıştır. Araçta emniyet kolu arızası genelde tümsekte gelen "tak tak" sesi, direksiyonda titreme ve lastiğin bir kenarından hızlı aşınmayla kendini belli eder. Bu kontrol yarım saatinizi alır ve hiçbir özel alet gerektirmez.

Bu işi neden kendim yapmaya başladım

Yıllar önce eski bir aracımda hızlı virajlarda arka lastikten geliyor sandığım bir ses vardı. Servise iki kere gittim, "normal" dediler. Sonunda kendim krikoyla ön tekerleği kaldırıp salıncak kolunu ittiğimde rotil boşluğunu elimle hissettim. O günden beri her yağ değişiminde, motor yağını boşaltmayı beklerken alt takıma da bakıyorum. Aracın altına zaten girmişken bu kontrolü atlamak bana israf gibi geliyor.

Hazırlık ve güvenlik

• Düz, sert zemin. Eğimli yerde asla kriko kullanmayın.
• Kriko + iki adet sehpa. Krikoya güvenip altına girmek en sık yapılan hata.
• El feneri, uzun bir levye ya da sağlam bir tornavida, iş eldiveni.
• Tekerlek bijon anahtarı ve gerekiyorsa tork anahtarı.

Temel alet listesini toparlamadıysanız, sitedeki araç bakımı için gerekli temel araçlar sayfasındaki set çoğu kontrolü karşılar.

Amortisör kontrolü: üç aşamalı yöntem

1. Zıplama (bounce) testi

Aracın ön çamurluk üstüne iki elle bastırıp gövdeyi aşağı doğru pompalayın, sonra aniden bırakın. Sağlam bir amortisör aracı bir kez yukarı kaldırıp durdurur. İki, üç kez salınıyorsa sönümleme bitmiş demektir. Sol ve sağı ayrı ayrı deneyip farkı hissetmek en öğretici kısmı.

2. Gözle muayene

Tekerleği söküp amortisör gövdesine bakın. Milin üzerinde ince bir yağ filmi normaldir; ancak gövdeden aşağı doğru akmış, toz tutmuş çamurlu bir iz varsa keçe patlamıştır. Milde çizik, pas, eğilme; üst takoz kauçuğunda çatlak; yay üzerinde kırık uç aradığınız diğer şeyler. Alt takımda gördüğünüz her ıslaklığı amortisöre yazmayın — direksiyon kutusu veya fren hortumu da sızabilir; sıvı kaçağı bulma konusundaki yaklaşım burada işe yarar.

3. Lastiklerin dili

Amortisör bittiğinde lastik yolda zıplar ve sırtında dalga dalga aşınma (kepçeleme) oluşur. Elinizi lastik sırtında gezdirirken tırtıklı bir his alıyorsanız süspansiyona bakın. Lastik bakımı ve hava basıncı ayarı sırasında bunu fark etmek çok kolay.

Emniyet kolları ve rotil boşluğu

Ön tekerleği havaya alın. Sonra sırayla:

1. Saat 12 – saat 6: Lastiği üstünden ve altından tutup içe dışa sallayın. Klik sesiyle birlikte boşluk varsa üst/alt rotil ya da poryadan şüphelenin. Ayrımı yapmak için birine fren pedalına basmasını söyleyip tekrar deneyin: boşluk kayboluyorsa porya, duruyorsa rotil.
2. Saat 3 – saat 9: Yandan sallayın. Buradaki boşluk çoğunlukla rot başı kaynaklıdır.
3. Levye testi: Salıncak kolu ile şasi arasına levyeyi sokup hafifçe zorlayın. Burçtaki kauçuk 1–2 mm esneyebilir; ama kol gözle görülür şekilde yerinden oynuyorsa burç dağılmıştır.
4. Burç ve rotil körüğü: Yarık, yağ sızmış, içi boşalmış körük gördüğünüz an o parça arıza listesine girer. Toz girdiği andan sonra rotil hızla ölür.
5. Z rotu (viraj demiri): Elinizle tutup sallayın. En çok "tak tak" sesi buradan gelir ve en ucuz parçalardan biridir.

Belirti – muhtemel sebep tablosu

Yol testi ve kendi kuralım

Garaj kontrolünden sonra sakin bir sokakta 30–40 km/s hızda kasisin üzerinden geçin, camları açık tutun. Sonra boş bir alanda birkaç kez sekiz çizin. Ses hangi tarafta artıyorsa şüpheli o taraftadır. Kendi kuralım şu: rotil ya da burç değiştirdiysem mutlaka ön düzen ayarı yaptırıyorum, yoksa iki bin kilometrede lastiği yiyorum. Amortisörleri de tek tek değil, aynı akstan çift halinde değiştiriyorum; yoksa araç bir tarafa yatıyor.