Araç Bakımı Maliyetini Karşılaştırma Rehberi

Kısa cevap: Araç bakımı ne kadar tutar sorusunun tek bir rakamı yok; işin büyük kısmı işçilik. Kendi yaptığım işlerde faturanın yalnızca parça ve sıvı tarafını ödüyorum, servise gittiğimde buna bir de işçilik saat ücreti ekleniyor. Yağ, filtre, buji, balata gibi rutin işlerde kendim yaptığımda maliyetin genelde yarısına yakınını, bazı işlerde daha fazlasını cebimde tutuyorum. Ama alet alımı bir kerelik yatırım olduğu için ilk yıl tasarruf düşük, sonraki yıllarda hızla artıyor. Aşağıda bu hesabı nasıl kâğıda döktüğümü adım adım anlatıyorum.

Maliyeti Neyin Oluşturduğunu Anlamadan Karşılaştırma Yapılmaz

Servis fişine ilk defa dikkatle baktığım gün kafamdaki soru netleşti: aynı marka yağı ben de aynı yerden alabiliyorum, o zaman fark nereden çıkıyor? Fark üç kalemde:

• Parça ve sarf malzemesi: Yağ, filtre, conta, balata, buji, antifriz. Servis bunları çoğu zaman kendi tedarik fiyatının üzerine bir pay koyarak yazıyor.
• İşçilik: Saat ücreti üzerinden hesaplanır. Yetkili servis, özel servis ve mahalle ustası arasında ciddi fark var.
• Gizli kalemler: Atık yağ bertaraf ücreti, "genel kontrol", temizlik, KDV. Bunlar tek tek küçük görünür, toplamda hatırı sayılır bir yer tutar.

Kendi yaptığımda ilk kalem aynen duruyor, ikincisi sıfırlanıyor, üçüncüsü ise zamanıma ve dikkatime dönüşüyor.

Kendi Karşılaştırma Tablomu Nasıl Kuruyorum

Her işten önce not defterime dört kolon çiziyorum: iş adı, parça maliyeti, servis teklifi, harcadığım süre. Teklifi telefonla iki üç yerden alıyorum, hepsine aynı soruyu soruyorum: "Parça dahil, KDV dahil toplam ne tutar?" Aksi halde elmayla armut karşılaştırıyorsunuz.

Aşağıdaki tablo benim tuttuğum defterin yapısı. Rakamları kendi şehrinizde aldığınız güncel fiyatlarla doldurmanız gerekir; buradaki kolonlar sadece iskelet:

Bu tabloyu doldurunca şu net oluyor: hava filtresi ve lastik basıncı gibi işlerde servise para vermek neredeyse tamamen işçiliğe para vermek demek. Buna karşılık soğutma sıvısı veya vites yağı gibi işlerde hem süre uzuyor hem hata payı büyüyor; oradaki tasarruf her zaman aynı cazibede olmuyor.

Alet Yatırımını Hesaba Katmak

İlk yıl yaptığım hesapta yanılgım şuydu: sadece parçayı yazıp "ne kadar kâr ettim" diye sevindim. Halbuki kriko, takoz, yağ filtre kayışı, tork anahtarı, yağ toplama küveti aldım. Doğru yöntem, alet maliyetini birkaç bakım periyoduna bölmek. Ben şöyle yapıyorum: aletin bedelini üçe bölüp ilk üç bakımın üstüne eşit dağıtıyorum. Dördüncü bakımdan sonra kalan tek maliyet parça oluyor ve tasarruf grafiği yukarı fırlıyor. Sitede temel alet listesini ayrı bir yazıda topladım; oradaki listeyi bir kerede değil, yapacağınız işe göre parça parça almanızı öneririm.

Bir de zamanın bedeli var. Ben hafta sonu iki saatimi garajda geçirmeyi zaten seviyorum, o yüzden sıfır yazıyorum. Fakat o iki saatte para kazanan biriyseniz, saatinizin karşılığını tabloya yazın; bazı işlerde servis gerçekten daha mantıklı çıkabilir.

Nerede Tasarruf Gerçek, Nerede Yanıltıcı

Tecrübemle üç kategoriye ayırdım:

1. Kesin kendim yaparım: Hava filtresi, motor yağı ve yağ filtresi, akü kutup başı temizliği, lastik basıncı, silecek, ampul. Tasarruf oranı yüksek, risk düşük.
2. Öğrenince yaparım: Buji, ön balata, soğutma sıvısı, vites yağı seviye kontrolü, küçük sıvı kaçaklarının tespiti. Burada tork değerlerine ve doğru sıvı tipine uymak şart; yanlış tork ya da yanlış spesifikasyon, tasarrufu bir çırpıda silecek masraf demek.
3. Servise bırakırım: Klima gazı, triger seti, kaporta-boya, fren hidroliği hava alma işini yardımcı olmadan yapmak, disk tornalama. Özel alet ya da ikinci kişi gerektiren işlerde inat etmenin anlamı yok.

Hata Maliyetini de Fiyata Ekleyin

İlk yağ değişimimde eski conta pulunu takmayı unuttum ve garaj zeminine damlayan yağı temizlemekle uğraştım. Zararı büyük değildi ama dersi netti: yeni öğrenirken bir işi ilk kez yapmanın maliyeti, ikinci kez yapmanın maliyetinden yüksektir. Bu yüzden ilk denemede parça listesine küçük bir "yanlışlık payı" ekliyorum: fazladan conta pulu,