Akümülatör (Pil) Bakımı ve Temizliği

Kısa cevap: araç piline bakım dediğimiz iş aslında üç şeyden oluşuyor; kutup başlarını temiz ve sıkı tutmak, akünün gerilimini ara ara ölçmek ve aküyü uzun süre boşalmış halde bırakmamak. Ben bunu her motor yağı değişiminde birlikte yapıyorum; toplamda 15 dakikamı alıyor ve son yıllarda yolda kalma diye bir sorunum olmadı.

Neden Akü Vaktinden Önce Ölüyor?

Kendi arabalarımda ve tanıdıklara yardım ederken gördüğüm kadarıyla akülerin çoğu "bitmiyor", ihmalden ölüyor. En sık karşılaştığım üç sebep şu:

• Kutup başı korozyonu: Beyaz-mavi tozlu birikinti, akım geçişini kısıtlıyor. Marş zorlanıyor, şarj tam olmuyor.
• Gevşek kelepçe: Elle oynayan bir kutup başı, araç titredikçe kıvılcım atar ve teması bozar.
• Kronik yarım şarj: Sadece kısa mesafe kullanılan araçlarda alternatör aküyü asla doldurmaz. Kurşun plakalarda sülfatlaşma başlar, kapasite kalıcı olarak düşer.

Bir kere sabah marş yavaş dönüyor diye akü değiştirmeye gidiyordum; kutup başını sökünce sadece kelepçenin gevşediğini gördüm. Sıktım, iki yıl daha sorunsuz gitti. O yüzden hemen para harcamadan önce bakmayı öneriyorum.

Güvenlik: Bunu Atlamayın

Akü içinde sülfürik asit var ve üstünde şarj sırasında hidrojen gazı birikebilir. Ben şunlara harfiyen uyuyorum:

• Gözlük ve ince eldiven takıyorum. Asit lekesi pantolonda bir hafta sonra delik açar.
• Motor kapalı, kontak kapalı. Yakınında sigara, çakmak yok.
• Sökerken önce eksi (–) kutbu, takarken en son eksi kutbu. Böylece anahtar kazara şasiye değse kısa devre olmaz.
• Anahtarla artı kutba dokunurken diğer elimi karoseriden uzak tutuyorum.

Alet olarak 10 veya 13 numara anahtar, tel fırça, eski diş fırçası, karbonat, biraz su, bez ve kutup başı gresi yeterli. Bunların hepsi zaten temel bakım takımında bulunan şeyler.

Adım Adım Temizlik

1. Gözle kontrol: Kasada çatlak, şişme, sızıntı ya da yanık koku varsa temizlikle uğraşmayın, akü değişmeli.
2. Kutupları sökün: Eksi, sonra artı. Kelepçeyi çekiştirmeyin, hafifçe döndürerek çıkarın.
3. Karbonat çözeltisi: Bir çay kaşığı karbonatı yarım bardak suda eritin. Korozyona fırçayla uygulayın; köpürme asidin nötralize olduğunu gösterir.
4. Fırçalayın: Kutup başlarının içini ve akü direklerini tel fırçayla parlak metal görünene kadar temizleyin. Temas yüzeyi ne kadar geniş olursa marş o kadar rahat döner.
5. Kurulayın: Islak bırakmak yeni korozyon demek. Bezle iyice silin, akünün üst yüzeyindeki toz-yağ tabakasını da alın; bu kir katmanı kutuplar arasında sızıntı akımı yapar.
6. Takıp gresleyin: Artı, sonra eksi. Kelepçeyi elle oynamayacak kadar sıkın, zorlamayın; kurşun yumuşaktır, direği ezersiniz. Üstüne ince bir kat kutup başı gresi veya vazelin sürün.
7. Yatağı kontrol edin: Akünün alt bağlantı bareti gevşekse sıkın. Zıplayan akü hem plakalarını hem kasayı yorar.

Şarj Durumunu Ölçmek

Multimetrenin en ucuzu bile bu iş için yeter. Araç en az 4-6 saat durduktan sonra (dinlenmiş gerilim) kutuplardan ölçüyorum:

İkinci ölçüm: motoru çalıştırıp aynı yerden bakın. 13,8 – 14,5 V arası normaldir. Bunun altındaysa alternatör veya kayış tarafında, sürekli 15 V üstündeyse regülatörde sorun arıyorum. Üçüncü ölçüm: marş anında gerilim 9,6 V'un altına düşüyorsa akü yaşlanmış demektir.

Bakımlı (kapaklı) akülerde su seviyesi

Kapakları sökülebilen tiplerde plakaların 1-1,5 cm üstünü örtecek kadar sıvı olmalı. Eksikse sadece saf/deiyonize su ekleyin; asit veya çeşme suyu koymayın. Bakımsız (kapalı) akülerde böyle bir işlem yok, üstünü zorla açmayın.

Ömrü Uzatan Küçük Alışkanlıklar

• Kısa mesafe kullanıyorsanız ayda bir 30-40 dakikalık kesintisiz yol yapın veya akıllı şarj cihazına takın.
• Aracı bir hafta üstü park edeceksem eksi kutbu ayırıyorum ya da damla şarj bağlıyorum.
• Farı, tavan lambasını açık bırakmamak en basit önlem. Kapıyı kapatınca sönmeyen bir lamba varsa peşine düşün.
• Soğukta akünün kapasitesi düşer, mot